Στις 17 Σεπτεμβρίου 2026 το Υπουργείο Ενέργειας κατέθεσε στη Βουλή των Αντιπροσώπων το νομοσχέδιο «Ο περί Ρύθμισης της Ενεργειακής Απόδοσης των Κτιρίων Νόμος του 2026». Αντικαθιστά τους ισχύοντες νόμους του 2006–2020 και ενσωματώνει στο κυπριακό δίκαιο την ευρωπαϊκή Οδηγία 2024/1275. Η προθεσμία ενσωμάτωσής της έληξε ήδη στις 29 Μαΐου.
Μια σημαντική διευκρίνιση από την αρχή: πρόκειται ακόμη για νομοσχέδιο, όχι για νόμο. Θα εξεταστεί από την Κοινοβουλευτική Επιτροπή Ενέργειας, και οι διατυπώσεις, τα χρονοδιαγράμματα και οι μεταβατικές διατάξεις μπορεί να αλλάξουν. Η κατεύθυνση όμως είναι ήδη σαφής — και όσοι σχεδιάζουν σήμερα κατασκευή ή ανακαίνιση καλό είναι να τη λάβουν υπόψη από τώρα.
Το κείμενο οργανώνεται γύρω από έναν μακροπρόθεσμο στόχο: έως το 2050 ολόκληρο το κτιριακό απόθεμα της χώρας να γίνει απόθεμα μηδενικών εκπομπών. Για τον σκοπό αυτό θεσπίζεται Εθνικό Σχέδιο Ανακαίνισης Κτιρίων και γενικό πλαίσιο μεθοδολογίας για τον υπολογισμό της ενεργειακής απόδοσης κτιρίων και κτιριακών μονάδων.
Για τα νέα κτίρια ο πήχης ανεβαίνει: το σημερινό πρότυπο σχεδόν μηδενικής κατανάλωσης ενέργειας (NZEB) θα αντικατασταθεί από 1η Ιανουαρίου 2030 από την απαίτηση μηδενικών εκπομπών. Προβλέπονται επίσης εγκαταστάσεις ηλιακής ενέργειας στα κτίρια, υποδομές ηλεκτροκίνησης, τακτικές επιθεωρήσεις των συστημάτων θέρμανσης, εξαερισμού και κλιματισμού, καθώς και ανεξάρτητος έλεγχος των Πιστοποιητικών Ενεργειακής Απόδοσης (ΠΕΑ).
Οι ελάχιστες απαιτήσεις ενεργειακής απόδοσης δεν αφορούν μόνο τις νέες κατασκευές. Εφαρμόζονται και σε υφιστάμενα κτίρια που υποβάλλονται σε ανακαίνιση μεγάλης κλίμακας — αλλά και σε επιμέρους στοιχεία του κελύφους που αντικαθίστανται ή τοποθετούνται εκ των υστέρων: τοίχους, στέγες, δάπεδα.
Η πρακτική σημασία είναι απλή: αν μονώνετε πρόσοψη ή δώμα, το αποτέλεσμα πρέπει να ανταποκρίνεται στην προδιαγραφή για το συγκεκριμένο στοιχείο — όχι απλώς να «είναι καλύτερο από πριν». Οι συγκεκριμένες τιμές θα καθοριστούν με κανονισμούς, αλλά η τάση των τελευταίων ετών είναι σαφής: οι απαιτήσεις μόνο αυστηροποιούνται. Όποιος σχεδιάζει σήμερα μόνωση «στο ελάχιστο», κινδυνεύει σε λίγα χρόνια να βρεθεί κάτω από τη νέα προδιαγραφή.
| Τύπος κτιρίου | Τι προβλέπει το νομοσχέδιο |
|---|---|
| Νέα κτίρια | Μηδενικές εκπομπές από 1.1.2030 αντί του σημερινού NZEB |
| Ανακαίνιση μεγάλης κλίμακας | Υποχρεωτική συμμόρφωση με τις ελάχιστες απαιτήσεις |
| Αντικατάσταση στοιχείων κελύφους | Απαιτήσεις για κάθε στοιχείο που αντικαθίσταται ή προστίθεται |
| Κατοικίες | Εθνική πορεία σταδιακής ανακαίνισης |
| Μη οικιστικά κτίρια | Ελάχιστα επίπεδα ενεργειακής απόδοσης για υφιστάμενα κτίρια |
| Όλα τα κτίρια | Υπολογισμός αποτυπώματος άνθρακα σε όλο τον κύκλο ζωής |
Για τα υφιστάμενα μη οικιστικά κτίρια — γραφεία, καταστήματα, ξενοδοχεία — εισάγονται ελάχιστα επίπεδα ενεργειακής απόδοσης. Στην πράξη, τα πιο ενεργοβόρα ακίνητα θα πρέπει με τον καιρό να αναβαθμιστούν, αλλιώς θα είναι δυσκολότερο να ενοικιαστούν και να πωληθούν. Για τον επενδυτή σε επαγγελματικά ακίνητα αυτό είναι ζήτημα ρευστότητας.
Για τις κατοικίες η προσέγγιση είναι ηπιότερη: αντί για αυστηρά κατώφλια, προβλέπεται εθνική πορεία σταδιακής ανακαίνισης. Το κράτος θα αναβαθμίζει μεθοδικά το οικιστικό απόθεμα, στηριζόμενο σε χορηγίες, τεχνική βοήθεια και χρηματοδοτικούς μηχανισμούς που επίσης προβλέπει το νομοσχέδιο. Η λογική όμως είναι η ίδια: ένα σπίτι χαμηλής ενεργειακής κατηγορίας γίνεται σταδιακά λιγότερο εμπορεύσιμο.
Μία από τις πιο σημαντικές καινοτομίες είναι ο υπολογισμός και η δημοσιοποίηση του δυναμικού υπερθέρμανσης του πλανήτη ενός κτιρίου σε όλο τον κύκλο ζωής του. Δεν μετράει πια μόνο πόση ενέργεια καταναλώνει το σπίτι, αλλά και ποιο αποτύπωμα άνθρακα έχουν τα υλικά από τα οποία είναι χτισμένο — και πόσο συχνά θα χρειαστεί να αντικατασταθούν.
Για έναν τέτοιο υπολογισμό δεν αρκούν διαφημιστικές υποσχέσεις· χρειάζονται επαληθευμένα δεδομένα για κάθε υλικό — Περιβαλλοντικές Δηλώσεις Προϊόντος (EPD). Οι ορυκτές πλάκες MULTIPOR διαθέτουν ισχύουσα EPD σύμφωνα με το ευρωπαϊκό πρότυπο EN 15804: τα στοιχεία της μπορούν να χρησιμοποιηθούν απευθείας στον μελλοντικό υποχρεωτικό υπολογισμό.
Σημασία έχει όλος ο κύκλος ζωής, όχι μόνο η στιγμή της παραγωγής. Το MULTIPOR αποτελείται από άμμο, ασβέστη, τσιμέντο και νερό: στο τέλος της ζωής του κτιρίου είναι αδρανές ορυκτό απόβλητο, που δεν μετατρέπεται σε ορυκτό CO₂ κατά τη διάθεσή του. Και επειδή η πλάκα διαρκεί όσο και το ίδιο το κτίριο, στον υπολογισμό δεν μπαίνουν νέα παραγωγή, αποξήλωση και αντικατάσταση της μόνωσης. Για τον κατασκευαστή που ήδη σκέφτεται το 2030, είναι ένα επιχείρημα που σύντομα θα μπορεί να εκφραστεί σε αριθμούς.
Η ενεργειακή κατηγορία εξαρτάται όχι μόνο από τη μόνωση αλλά και από τον ίδιο τον τοίχο. Η εμπειρία μας στην Κύπρο: ένα σπίτι από απλό τούβλο με μόνωση MULTIPOR 100 mm φτάνει στην κατηγορία Α. Τοίχος από θερμοτούβλο με την ίδια στρώση — στην Α+, και με 75 mm — στην Α.
Με άλλα λόγια, ακόμη και ένα σπίτι των δεκαετιών του '80 και του '90, χτισμένο πολύ πριν από κάθε προδιαγραφή, μπορεί να φτάσει στο επίπεδο που σήμερα απαιτείται από τις νέες κατασκευές — και με περιθώριο για μελλοντική αυστηροποίηση.
Οι χορηγίες τρέχουν ήδη — αλλά όχι επ' αόριστον. Η 3η Προκήρυξη του Σχεδίου «Εξοικονομώ – Αναβαθμίζω» είναι ανοιχτή: €20 εκατ., βασική χορηγία 60% (80% για ευάλωτες ομάδες), έως €32.000 ανά κατοικία. Οι αιτήσεις γίνονται δεκτές μέχρι εξαντλήσεως του προϋπολογισμού — και αυτός εξαντλείται γρήγορα.
Προϋποθέσεις: εξοικονόμηση πρωτογενούς ενέργειας τουλάχιστον 60% και αρχικό ΠΕΑ που εκδόθηκε μετά τις 15 Μαΐου 2026. Η θερμομόνωση του κελύφους είναι ο πιο άμεσος δρόμος προς αυτό το 60%.
Για τον κατασκευαστή: τα έργα που θα παραδοθούν κοντά στο 2030 αξίζει να σχεδιάζονται από τώρα με τη λογική των μηδενικών εκπομπών και του αποτυπώματος άνθρακα. Λύσεις με μεγάλη διάρκεια ζωής και ορυκτή σύνθεση μειώνουν τον κίνδυνο το ακίνητο να έχει απαξιωθεί μέχρι την πώλησή του.
Για τον ιδιοκτήτη: μια ανακαίνιση που γίνεται σήμερα με περιθώριο δεν θα χρειαστεί διορθώσεις αύριο. Και όσο το σχέδιο χορηγιών είναι ανοιχτό, σημαντικό μέρος του κόστους της μόνωσης μπορεί να επιστραφεί — αρκεί να προλάβετε να υποβάλετε αίτηση.
Πηγές: νομοσχέδιο «Ο περί Ρύθμισης της Ενεργειακής Απόδοσης των Κτιρίων Νόμος του 2026» (Βουλή των Αντιπροσώπων, 17.09.2026)· InBusinessNews, 22.09.2026· Cyprus Law Chambers, 29.09.2026· Υπουργείο Ενέργειας, Εμπορίου και Βιομηχανίας· στοιχεία Xella / MULTIPOR-Cyprus.